Poprzez celowe nakierowanie naszej uwagi
– delikatnie i stopniowo – na nieprzyjemne doznania
zaczynamy pozbywać się głęboko zakorzenionego nawyku,
by unikać negatywnych emocji, co jest źródłem energii,
która sprawia, że wszystkie trudne emocje się utrzymują.
fragment książki

Uważność powoli przekonuje swoją ideą i korzyściami płynącymi z praktyki coraz większą liczbę osób. Wchodzi w obszary edukacji, sportu i biznesu. Zestresowani i zdyszani tempem codziennego życia, czujemy wyraźnie, że to sposób na powrót do zdrowej równowagi.

Jednak uważność, to także fantastyczne lekarstwo w przypadku nawracającej depresji. Terapia poznawcza oparta na uważności, czyli MBCT (Mindfulness-Based Cognitive Therapy), zmniejsza o połowę ryzyko wystąpienia depresji klinicznej u osób, które mają już za sobą kilka epizodów depresyjnych. Aż trudno w to uwierzyć, ale jej skuteczność jest porównywalna do efektów uzyskiwanych podczas stosowania leków antydepresyjnych. Dodatkowo nie naraża nas na długą listę szkodliwych efektów ubocznych, choć pozytywnych efektów ubocznych jest całe mnóstwo! Według przeprowadzonych badań terapia poznawcza oparta na uważności wpiera w leczeniu nie tylko pacjentów w chronicznej depresji, lecz także w zakresie innych problemów emocjonalnych, takich jak zaburzenia hipochondryczne, fobia społeczna czy zaburzenia dwubiegunowe.

Podstawą programu MBCT są łagodne i systematyczne ćwiczenia uważności, które mają na celu uwolnienie od skłonności do nadmiernego rozmyślania, roztrząsania przeróżnych tematów i zamartwiania się, a także od tendencji do unikania i tłumienia tego, co trudne. Autorzy książki „Praktyka uważności – ośmiotygodniowy program ćwiczeń pozwalający uwolnić się od depresji i napięcia emocjonalnego” trafnie zauważają, że ruminacje aktywują tryb działania, by „naprawić” smutek i poczucie nieszczęścia, ponieważ ten schemat myślowy w rzeczywistości działa dobrze, kiedy mamy do załatwienia jakieś sprawy w świecie zewnętrznym. Kiedy jednak przychodzi do naprawiania tego, co dzieje się w naszych światach wewnętrznych, w tym, co postrzegamy jako „ja”, ruminacje i działanie przynoszą odwrotne katastrofalne skutki.

Mindfulness-Based Cognitive Therapy wskazuje nam możliwość wyboru i aktywacji w miejsce trybu działania – trybu bycia. I choć na poziomie językowym to zaledwie zmiana jednego słowa, na poziomie doświadczania, to całkowicie inna jakość życia. Przełączając się na tryb bycia mamy szansę wydostać się z nieustannego przebywania w swojej głowie i dostrzec to, co rzeczywiście dzieje się w danej chwili, odkrywamy możliwość akceptacji siebie i swoich doświadczeń, a także fakt, że między naszymi myślami a rzeczywistością wcale nie musi stać znak równości, co odbiera naszym myślom dotychczasową siłę rażenia. Uważność, która jest głównym elementem MBCT, pomaga nam przełączyć się na tryb bycia i w jasny sposób spoglądać na to wszystko, co wydarza się w naszym życiu.

Teasdale, Williams i Segal w swojej książce prowadzą nas łagodnie i konsekwentnie przez pełen ośmiotygodniowy program terapii poznawczej opartej na uważności. Możemy przejść przez niego samodzielnie, wraz z przyjacielem lub partnerem albo z terapeutą czy też grupą osób chcących doświadczyć na sobie efektów uważniejszego funkcjonowania na co dzień. Książka napisana jest w bardzo praktyczny sposób. Każdy rozdział wprowadza nas w kolejne zagadnienie, proponuje przyjrzenie się swoim konkretnym doświadczeniom oraz praktykę określonych ćwiczeń, które dostępne są w formie opisu oraz nagrań głosowych z kierowanymi medytacjami. Wśród codziennych ćwiczeń najważniejszym, a jednocześnie najkrótszym, jest trzyminutowa przestrzeń na oddech. Ćwiczenie to pomaga wyłączać automatycznego pilota i wracać do kontaktu z teraźniejszością. Przez całą książkę towarzyszą nam spostrzeżenia, wątpliwości i osobiste sukcesy osób, które brały udział w terapii MBCT. To powoduje, że nawet pracując z nią samemu, mamy poczucie kontaktu z całą grupą osób, które dzielą się z nami swoimi odkryciami i doświadczeniami – to pomaga także w lepszym zrozumieniu tego, co dzieje się w nas samych. Program terapii poznawczej opartej na uważności uczy nas, że na nieprzyjemne i trudne myśli, emocje i doświadczenia nie musimy odpowiadać awersją, która powoduje tylko dodatkowe cierpienie. Jak piszą autorzy: życzliwość w stosunku do własnych myśli oznacza, że będziesz sobie łagodnie przypominać o tym, że myśli nie są twoimi wrogami – zgódź się na ich obecność, utrzymuj je w przyjaznej, pełnej zainteresowania świadomości. Życzliwość w stosunku do siebie oznacza zgodę na to, byś był taki, jaki już jesteś w tej chwili.

John Teasdale, Mark Williams, Zindel Segal, Praktyka uważności. Ośmiotygodniowy program ćwiczeń pozwalający uwolnić się od depresji i napięcia emocjonalnego. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Książkę możesz kupić tutaj.